Przejdź do treści

Zimujące ptaki w ogrodzie: czym je dokarmiać, żeby im nie zaszkodzić?

Zimujące ptaki w ogrodzie: czym je dokarmiać, żeby im nie zaszkodzić?

Chleb to najczęstszy błąd. Sprawdź, co sypać do karmnika zimą, czego unikać i jak dbać o czystość, by pomóc ptakom w mrozy.

Mroźny poranek, szron na gałęziach, a na parapecie albo w ogrodzie siedzi sikorka i patrzy na Ciebie tak, jakby pytała o śniadanie. Dokarmianie ptaków zimą to piękny zwyczaj, ale źle robione potrafi zaszkodzić. Sprawdź, co naprawdę warto sypać, czego unikać i jak zrobić to mądrze.

Zima jest dla małych ptaków wyjątkowo trudna. Krótki dzień daje mało czasu na zdobycie jedzenia, a w nocy trzeba mieć dość energii, by się nie wychłodzić. Dokarmianie może pomóc, ale tylko wtedy, gdy robimy to z głową.

Kiedy zacząć dokarmiać ptaki?

Najlepiej wtedy, gdy przychodzą trwałe mrozy albo na ziemi leży śnieg i ptaki nie mają dostępu do naturalnego pokarmu. Ornitolodzy zalecają, by zacząć w listopadzie lub grudniu i kontynuować do wczesnej wiosny. Ważna jest regularność: ptaki szybko uczą się, gdzie jest pokarm, i przylatują o stałych porach. Jeśli zaczniesz, nie przerywaj nagle na długie dni w środku zimy.

Czym dokarmiać? Sprawdzone produkty

  • Słonecznik (łuskany i niełuskany) – ulubiony przysmak sikorek, dzwońców i grubodziobów. Najlepszy jest czarny słonecznik, bogaty w tłuszcz.
  • Proso, owies, pszenica i mieszanki ziaren – lubią je wróble, mazurki, trznadle i zięby.
  • Kule tłuszczowe i smalec bez soli – dużo energii dla sikorek i dzięciołów. Najlepiej kupować bez plastikowych siatek lub wykładać samodzielnie.
  • Nasiona dyni i konopi – dobre uzupełnienie diety.
  • Jabłka, gruszki, rodzynki – dla kosów, drozdów i jemiołuszek. Owoce mogą być lekko przemarznięte.
  • Ziarna niesolone i niewędzone – surowy, niesolony tłuszcz wołowy lub łój.

Czego nigdy nie dawać ptakom

To najważniejsza część, bo właśnie tu popełniamy najwięcej błędów, zwykle z dobrego serca.

  • Chleba, bułek i ciast – puchną w żołądku, zapychają, a niewiele mają wartości odżywczej. Pleśniejący chleb jest wręcz groźny.
  • Solonych i wędzonych produktów – sól jest dla małych ptaków toksyczna. Dotyczy to też słonych orzeszków, chipsów i resztek z obiadu.
  • Resztek z kuchni – przyprawione, tłuste, ugotowane jedzenie nie nadaje się dla ptaków.
  • Mleka i nabiału – ptaki nie trawią laktozy.
  • Pokarmu zleżałego, spleśniałego lub zawilgoconego – pleśń może wywołać groźne choroby.
  • Suchych płatków, ryżu i makaronu w dużych ilościach – to puste kalorie.

Jak zrobić karmnik, który nie szkodzi?

Sam pokarm to nie wszystko. Brudny karmnik bywa miejscem, w którym rozprzestrzeniają się choroby, na przykład salmonelloza. Dlatego zwróć uwagę na kilka rzeczy.

  1. Dach nad pokarmem. Wilgoć psuje ziarno, więc karmnik powinien mieć daszek, a najlepiej tak zaprojektowany podajnik, by ptaki nie siadały w jedzeniu.
  2. Małe porcje. Lepiej dosypywać codziennie niewielką ilość niż zostawiać wielką stertę, która namoknie.
  3. Regularne czyszczenie. Raz w tygodniu wyczyść karmnik gorącą wodą z odrobiną płynu, dokładnie wypłucz i wysusz. Rób to w rękawiczkach.
  4. Bezpieczne miejsce. Ustaw karmnik w odległości kilku metrów od krzewów, by ptaki miały schronienie, ale nie tuż przy gęstych zaroślach, gdzie czai się kot.
  5. Uważaj na szyby. Karmnik przy oknie powinien stać bardzo blisko szyby (do metra) albo daleko od niej, aby ptaki nie rozbijały się przy gwałtownym starcie.

Woda – o niej też pamiętaj

W mróz ptaki mają kłopot nie tylko z jedzeniem, ale i z piciem. Płytka miseczka z letnią wodą, wymieniana kilka razy dziennie, bywa równie cenna jak ziarno. Nie dolewaj gorącej wody i nie dodawaj soli ani cukru. Wybierz płaskie naczynie, aby ptaki nie zamoczyły piór, które w mrozie szybko zamarzają.

Kogo zobaczysz w ogrodzie?

W polskich ogrodach zimą najczęściej pojawiają się sikorki bogatki i modraszki, wróble, mazurki, kosy, rudziki, dzwońce, trznadle, a także czasem kowalik czy dzięcioł. Przy sprzyjających warunkach zobaczysz również jemiołuszki albo gile. Każdy gatunek ma swoje upodobania: sikorki lubią tłuszcz, kosy owoce z ziemi, a dzwońce słonecznik. Dlatego warto zróżnicować miejsca i rodzaje pokarmu: coś na wysokości oczu, coś na ziemi, coś zawieszonego.

Najczęstsze pytania

Czy dokarmianie uzależnia ptaki?

Nie w tym sensie, że nie poradzą sobie bez nas. Dzikie ptaki szukają pokarmu w wielu miejscach, a karmnik jest tylko dodatkiem. Jednak przy stałym dokarmianiu zimą lepiej nie przerywać nagle w czasie największych mrozów.

Czy można dokarmiać przez całe lata?

Większość ekspertów zaleca dokarmianie jesienią i zimą. Wiosną i latem ptaki mają dużo naturalnego pokarmu, a młode pisklęta potrzebują owadów, nie ziaren. Dlatego karmnik najlepiej zwinąć, gdy robi się ciepło.

Co z kotami w ogrodzie?

Ustaw karmnik w miejscu, gdzie kot nie ma jak się podkraść: z dala od murków i gęstych krzaków, na wysokim słupku lub wiszący na gałęzi.

Czy mogę dawać ptakom ziarna z domowej spiżarni?

Tak, jeśli są świeże, niesolone i nieprzyprawione: słonecznik, proso, owies. Wszystko, co jest solone, smażone lub przyprawione, zostaw dla siebie.

Podsumowanie

Zimujące ptaki naprawdę doceniają pomoc, ale najlepiej, gdy jest to pomoc mądra: słonecznik zamiast chleba, czysty karmnik zamiast brudnego, świeża woda zamiast zamarzniętej kałuży. Wystarczy kilka prostych zasad, a Twój ogród zimą ożyje śpiewem i trzepotem skrzydeł. Pamiętaj: mniej znaczy lepiej, a regularność jest ważniejsza niż duże porcje. Przy okazji to doskonała zabawa dla dzieci i okazja, by lepiej poznać naturę tuż za oknem.

Magdalena Nowicka

Magdalena Nowicka – redaktorka serwisu Dom z Pomysłem. Lubi domowe gotowanie, ogród i proste sposoby, które ułatwiają codzienne życie, i dzieli się nimi w przystępny, praktyczny sposób.