Zające ogryzają kory młodych drzewek? Zrób to w listopadzie, zanim spadnie śnieg

Zimą zające potrafią zniszczyć młode drzewka owocowe w kilka nocy. Sprawdź, jak je tanio zabezpieczyć i co zrobić, gdy kora jest już uszkodzona.

Wychodzisz rano do ogrodu i widzisz to: młode jabłonki i śliwki z korą obgryzioną do białego drewna, ukośne ślady zębów tuż nad śniegiem. Zimą, gdy pola są puste, a ziemię przykrywa szron, zające szukają jedzenia w sadach i przydomowych ogrodach. Młode drzewka to dla nich łatwy i pożywny posiłek. Na szczęście ochrona jest tania i prosta – trzeba tylko zrobić ją we właściwym momencie.

Dlaczego zające obgryzają drzewka

Zimą zające i króliki nie mają dostępu do zielonej trawy, dlatego przechodzą na korę i cienkie gałązki. Najbardziej narażone są młode drzewka owocowe: jabłonie, grusze, śliwy, wiśnie, a także młode klony czy brzozy. Zwierzęta ogryzają pień na wysokości do mniej więcej 60–100 cm, a gdy napada śnieg, sięgają jeszcze wyżej, ponieważ stoją na jego powierzchni.

Największy problem pojawia się wtedy, gdy kora zostanie zdjęta dookoła pnia. Takie „obrączkowanie” przerywa przepływ soków i młode drzewko może obumrzeć wiosną.

Najskuteczniejszy sposób: osłona mechaniczna

Najpewniejsza metoda to fizyczna bariera. Nie trzeba kupować drogich rzeczy – wystarczy jedna z poniższych opcji.

1. Plastikowa osłona spiralna – elastyczna rurka nacięta wzdłuż, którą zakłada się na pień. Jest tania, lekka i rośnie razem z drzewkiem.
2. Siatka druciana – zwinięta w rulon o średnicy 20–30 cm i osadzona kilka centymetrów w ziemi. Wysokość: minimum 80–100 cm, a w regionach z dużym śniegiem nawet 120 cm.
3. Mata słomiana, trzcinowa lub juta – owinięta wokół pnia i przewiązana sznurkiem. Dobrze chroni też przed mrozem i słońcem.
4. Rurka z rury drenarskiej – pocięta wzdłuż, świetnie sprawdza się przy drzewkach o cienkim pniu.

Ważne: osłona nie może być założona zbyt ciasno. Pień z czasem grubieje, a zbyt ciasna opaska będzie go dusić. Zostaw kilka centymetrów luzu i sprawdzaj ją raz w sezonie.

Bielenie pni – stary sposób, który ma sens

Pobielone pnie to znany z polskich sadów widok. Mleczko wapienne lub specjalna farba do bielenia drzew chroni korę przed pękaniem od mrozu i słońca, a dodatkowo część zwierząt unika gorzkiej, szorstkiej powierzchni. Bielenie robi się późną jesienią, w suchy dzień, gdy temperatura jest powyżej zera. Nie zastąpi jednak osłony mechanicznej, jeśli w okolicy żyje dużo zajęcy – traktuj je jako uzupełnienie.

Środki odstraszające – co działa, a co nie

W sklepach ogrodniczych kupisz gotowe preparaty odstraszające na bazie gorzkich substancji, które nanosi się pędzlem na pień. Działają dość dobrze, ale trzeba je powtarzać po deszczu i odwilży.

• Preparaty gorzkie i zapachowe – skuteczne tylko przez pewien czas, najlepiej łączyć je z osłoną.
• Włosy ludzkie czy mydło w woreczkach – to popularne domowe pomysły, ale ich skuteczność jest niepewna i zwykle krótkotrwała.
• Pasy folii lub taśmy odblaskowe – mogą płoszyć zwierzęta, jednak zające szybko się przyzwyczajają.

Uczciwie mówiąc, żaden zapach nie daje stuprocentowej gwarancji. Mechaniczna osłona zawsze wygrywa.

Kiedy zakładać zabezpieczenie

Najlepszy czas to listopad, zanim spadnie pierwszy śnieg i zanim zwierzęta zaczną szukać pożywienia w ogrodach. Zabezpieczenie zdejmij wiosną, gdy minie ryzyko ostrych mrozów i zacznie się wegetacja. Siatkę i spirale możesz wtedy wyczyścić, wysuszyć i schować na kolejną zimę.

Krótka lista kontrolna na jesień

• Sprawdź wszystkie młode drzewka (do 5–6 lat) – to one są najbardziej zagrożone.
• Załóż osłonę o wysokości minimum 80–100 cm.
• Zbierz opadłe owoce spod drzew – przyciągają zwierzęta.
• Zagarnij liście z okolicy pnia, aby nie tworzyły kryjówek dla gryzoni.
• Po pierwszym większym śniegu sprawdź, czy osłona nadal sięga ponad poziom śniegu.

Ogrodzenie całego sadu

Jeśli masz wiele drzewek, zamiast owijać każde z osobna możesz ogrodzić cały fragment ogrodu. Siatka powinna mieć co najmniej 100–120 cm wysokości, a dolną krawędź warto zagłębić lub dobrze przymocować do ziemi, bo zające potrafią kopać. Oczka nie większe niż 5 cm skutecznie zatrzymają także młode osobniki.

Co zrobić, gdy drzewko zostało już ogryzione

Zdarza się, że szkoda jest już wyrządzona. Nie panikuj – wiele drzewek da się uratować.

1. Oceń uszkodzenie. Jeśli kora jest zdjęta tylko na części obwodu, drzewko zwykle sobie poradzi.
2. Wygładź ostrym nożem poszarpane brzegi rany i zabezpiecz ją maścią ogrodniczą.
3. Gdy kora zniknęła wokół całego pnia, wiosną zapytaj doświadczonego ogrodnika o tzw. szczepienie mostkowe – to zabieg ratunkowy, który odtwarza połączenie soków.
4. Nie nawoź intensywnie – lepiej zapewnić regularne podlewanie i spokój.

Środki ostrożności

Przy używaniu preparatów odstraszających czytaj etykiety i trzymaj je z dala od dzieci oraz zwierząt domowych. Nie stosuj trucizn ani pułapek – zające są objęte przepisami łowieckimi i nie wolno ich samodzielnie zwalczać w sposób okrutny. Zdecydowanie lepsza jest profilaktyka.

Najczęstsze pytania

Czy zające obgryzają też stare drzewa?

Rzadko. Gruba, spękana kora starszych drzew jest dla nich mniej atrakcyjna, ale przy głębokim śniegu mogą skubać także cieńsze gałęzie.

Jak wysoko powinna sięgać osłona?

Minimum 80–100 cm. Jeśli w Twojej okolicy zalega gruba pokrywa śniegu, wybierz 120 cm.

Czy bielenie wystarczy?

Samo bielenie chroni głównie przed mrozem i słońcem. Przed zającami najlepiej zadziała w połączeniu z osłoną.

Kiedy zdjąć osłony?

Wczesną wiosną, gdy minie okres silnych mrozów i drzewka ruszą z wegetacją.

Podsumowanie

Ochrona drzewek przed zającami to kwestia jednego jesiennego popołudnia. Spiralna osłona lub rulon siatki kosztują niewiele, a mogą uratować drzewka, na które czekałeś kilka lat. Załóż je w listopadzie, sprawdź po pierwszym śniegu – i wiosną ciesz się zdrowym, nieuszkodzonym sadem.